Username: extranet\Anonymous
Roles:

Vier wegen naar één bestemming

Welke zijn het en hoe werken ze

Er zijn verschillende behandelingsopties om de symptomen van psoriasis te helpen beheersen en te verlichten. Uw arts kan helpen om de juiste behandeling voor u te vinden.

Gewoonlijk verdelen we de verschillende behandelingen in vier categorieën.

  • Topische behandelingen: omvatten producten die op de huid worden aangebracht zoals crèmes, gels of zalfjes.
  • Fototherapie en klimaattherapie: lichttherapie – ultraviolet licht of zonlicht.
  • Systemische behandelingen: een geneesmiddel dat oraal of via injectie wordt toegediend. Systemische behandelingen worden zo genoemd omdat ze inwerken op het lichaam in zijn geheel en niet alleen op een plaatselijke zone van de huid.
  • Biologische behandelingen: biologische middelen zijn een speciaal type systemische behandeling – gewoonlijk toegediend via injectie – dat op een specifiek deel van het immuunsysteem is gericht.
infograpic
Lokale behandelingen
Omvatten producten die op de huid worden aangebracht, zoals crèmes, gels of zalven.

Lokale behandelingen

Topische geneesmiddelen zijn behandelingen die direct op de huid worden aangebracht, gewoonlijk een crème, gel of zalf. Normaal zal uw arts een topische behandeling opstarten als u last hebt van milde tot matige psoriasis. Topische behandelingen helpen veel patiënten indien ze correct worden gebruikt, en ze hebben meestal minder bijwerkingen dan andere behandelingen.

Voorschriftplichtige topische middelen

De vaakst voorgeschreven topische behandelingen bevatten ofwel een zogenaamd corticosteroïd, een vitamine-D-derivaat, of een combinatie van een D-vitamine en een corticosteroïd. In sommige ziekenhuizen wordt dithranol of koolteer gebruikt.

  • Topische corticosteroïden (of gewoon steroïden): Corticosteroïdhormonen worden aangemaakt door de bijnieren in het lichaam. Steroïden kunnen schilfers helpen verwijderen en zwelling, irritatie, roodheid en jeuk verminderen. Er zijn verschillende merken beschikbaar met de verschillende types en sterktes van corticosteroïden. Ze zijn verkrijgbaar in verschillende samenstellingen. Hoe krachtiger ze zijn hoe voorzichtiger moet worden omgegaan met langdurige behandelingen. Vaak voorkomende bijwerkingen zijn dunner wordende huid, veranderingen in pigmentatie, gemakkelijk blauwe plekken krijgen, striae, roodheid en verwijde bloedvaten op het huidoppervlak. Krachtige steroïden worden gewoonlijk niet gedurende lange periodes dagelijks gebruikt. Als dit toch zou gebeuren, moet u uw arts raadplegen voordat u de behandeling stopzet. De behandeling plotseling stopzetten kan een weerslageffect veroorzaken waardoor de psoriasis hevig opflakkert.
  • Vitamine D3-analogen: vitamine D3 zoals calcitriol of gesynthetiseerde vitamine D3 zoals calcipotriol (vitamine D) kunnen helpen de groei van huidcellen te vertragen, letsels af te vlakken en schilfering te verwijderen. Vaak voorkomende bijwerkingen zijn huidirritatie, prikkelend en branderig gevoel. Bij calcitriol ontstaat ook een verhoogde gevoeligheid voor zonlicht.
  • Combinatie van steroïden en vitamine D3-analoog: combinatiegeneesmiddelen die zowel een corticosteroïd als een vitamine D-analoog bevatten, worden regelmatig voorgeschreven aan patiënten met psoriasis. Combinatieproducten zijn verkrijgbaar in gelvorm of als zalf. Deze combinatie helpt de ontwikkeling van huidcellen te vertragen, letsels af te vlakken, schilfers te verwijderen en zwelling, irritatie, roodheid en jeuk te verminderen. Bijwerkingen zijn jeuk, huiduitslag en een branderig gevoel.
  • Salicylzuur: Dit werkzame bestanddeel wordt een ‘keratolyticum’ genoemd. Dat betekent dat het de buitenste laag van de huid oplost of afbreekt. Het wordt vaak gebruikt in combinatie met andere behandelingen. Keratolytische producten kunnen de huid zachter maken en schilfers verwijderen. Ze kunnen wel huidirritatie veroorzaken.
  • Koolteer: Shampoos en oplossingen die teer bevatten kunnen de snelle groei van huidcellen helpen vertragen, en ontsteking, jeuk en schilfering helpen verminderen. Maar teerproducten kunnen de huid ook roder maken en irriteren, en ze laten vlekken achter op kleren, bedlinnen en blond haar. Teerproducten maken de huid ook gevoeliger voor zonlicht en dus is het belangrijk om zonnebescherming te gebruiken en voorzichtig te zijn met blootstelling aan zonlicht.
    In sommige ziekenhuizen wordt koolteer gebruikt in combinatie met lichttherapie (bv. Goeckermanregime).
  • Dithranol: het werkzame ingrediënt is afkomstig van de schors van de ararobaboom en wordt al meer dan honderd jaar gebruikt voor de behandeling van psoriasis. Het kan de snelle groei van huidcellen bij plaque psoriasis vertragen. Het kan echter huidirritatie veroorzaken en vlekken achterlaten op haar en niet-aangetaste huiddelen, kleren en bedlinnen. Het kan huidirritatie veroorzaken als het in contact komt met de gezonde huid rond het letsel en wordt daarom vooral gebruikt in ziekenhuizen waar een verpleegkundige kan helpen om het correct aan te brengen.

Behalve de voorschriftplichtige lokale behandelingen zijn er ook topische middelen die geen voorschrift vereisen, de zogenaamde ‘over the counter’-producten (OTC-producten). U kunt OTC-producten kopen in apotheken, drogisterijen of supermarkten.

Het is belangrijk voor alle psoriasispatiënten om de huid goed te hydrateren. Goed hydraterende lotions en crèmes moeten tot de dagelijkse verzorging behoren. Ze houden de huid vochtig en helpen barsten, pijnlijke plekken en jeuk door droogheid te verminderen.

Men weet niet precies hoe lichttherapie werkt maar wel dat natuurlijk licht en bepaalde vormen van behandelingen met ultraviolet licht de psoriasis aanzienlijk kunnen verbeteren.

infograpic
Fototherapie op voorschrift
Lichttherapie – hetzij ultraviolet licht hetzij zonlicht.

Lichttherapie en klimaattherapie

Zonlicht heeft een positief effect bij veel psoriasispatiënten. Behandelingen kunnen daarom regelmatige blootstelling aan zonlicht omvatten (klimaattherapie) of een behandeling met kunstmatig ultraviolet licht. Lichttherapie (soms ook fototherapie genoemd) wordt gebruikt om matige tot ernstige psoriasis te behandelen. Het is niet precies bekend hoe lichttherapie werkt maar we weten dat behandelingen met natuurlijk licht en specifieke vormen van ultraviolet licht de psoriasis bij veel patiënten aanzienlijk kan verbeteren. Het vermindert de vorming van huidplooien en heeft een positief effect op de ontsteking. Er zijn 2 soorten lichttherapie:

  • Ultraviolet licht B (UVB): dit type ultraviolet licht is ook aanwezig in normaal zonlicht. Het dringt in de huid en helpt de groei van de aangetaste huidcellen vertragen. Bij een behandeling met UVB-licht wordt u op regelmatige tijdstippen gedurende bepaalde tijd aan het licht blootgesteld
  • PUVA (Psoraleen + UVA): lichttherapie kan ook op basis van ultraviolet licht A zijn. Dat type UV-licht is alleen efficiënt wanneer het wordt gecombineerd met het lichtgevoelig makende geneesmiddel psoraleen. Dat versterkt het effect van de lichttherapie en helpt buitensporige celgroei te vertragen en psoriasissymptomen te verminderen of te laten verdwijnen. Vaak voorkomende kortdurende bijwerkingen van PUVA zijn misselijkheid, jeuk en roodheid van de huid. Het is belangrijk om zonlicht te vermijden nadat u psoraleen hebt ingenomen omdat het uw ogen kan beschadigen en ernstige brandwonden kan veroorzaken.

Vaak voorkomende bijwerkingen van lichttherapie zijn een rode, jeukerige of droge huid na UV-blootstelling. Sommige mensen krijgen last van een zonnebrandachtige reactie en een tijdelijke verergering van de psoriasis voordat de huid begint te genezen. Het is belangrijk om zonnebrand te vermijden en te weten dat buitensporige blootstelling aan zonlicht huidveroudering en een verhoogd risico op huidkanker kan veroorzaken.

infograpic
Systemische behandelingen
Geneesmiddelen die oraal of via een injectie worden ingenomen. Systemische behandelingen danken hun naam aan het feit dat ze op het hele lichaam inwerken en niet enkel lokaal.

Systemische behandelingen

Systemische behandelingen worden zo genoemd omdat ze inwerken op het lichaam in zijn geheel en niet alleen op een plaatselijke zone van de huid. Ze worden meestal oraal ingenomen of geïnjecteerd en omdat ze inwerken op het hele lichaam worden ze gewoonlijk alleen gebruikt voor de ernstigste vormen van psoriasis of psoriatische artritis.

  • Cyclosporine: dit werkzame bestanddeel onderdrukt of vermindert de immuunrespons van het lichaam. Het is daarom bekend als een immunosuppressief geneesmiddel. Het helpt de groei van bepaalde immuuncellen te vertragen. Het kan bijwerkingen veroorzaken, waaronder hypertensie (verhoogde bloeddruk)en niervergiftiging, en het wordt meestal gebruikt bij ernstigere gevallen van psoriasis.
  • Methotrexaat: deze stof bindt aan en remt een enzym dat betrokken is bij de snelle celgroei. Het vertraagt ook de snelheid van de celgroei. Methotrexaat kan eventueel de lever schaden. Het is daarom erg belangrijk dat patiënten nauwlettend worden gevolgd. Patiënten worden meestal verzocht om alcohol en andere leverbelastende stoffen te vermijden. Methotrexaat kan ook interageren met bepaalde geneesmiddelen. Het is daarom belangrijk om contact op te nemen met uw arts als u een ander geneesmiddel begint te nemen (zoals sommige ontstekingsremmers) of als u bijwerkingen ervaart.
  • Acitretine: dit is een synthetische analoog van vitamine A dat het normale patroon van celgroei herstelt en wordt vaak gebruikt voor de erythrodermische en pustulaire types van psoriasis Het kan de schilfering en de dikte van de letsels verminderen en de ontsteking beperken. Soms wordt het gebruikt in combinatie met lichttherapie. Acitretine heeft ook enkele mogelijke bijwerkingen en vrouwen worden aangeraden om zwangerschap te vermijden gedurende minimaal 2 jaar na de behandeling omdat het ernstige geboorteafwijkingen kan veroorzaken.
  • infograpic
    Biologische behandelingen
    Biologische middelen zijn een speciaal soort systemische behandelingen – gewoonlijk gegeven via injectie – die een specifiek deel van het immuunsysteem als doel hebben.

    Biologische middelen

    Biologische behandelingen zijn de nieuwste klasse geneesmiddelen die gericht zijn op specifieke delen van het immuunsysteem. Het zijn behandelingen op basis van eiwitten die worden toegediend via injectie onder de huid of intraveneus direct in de bloedbaan. Ze blokkeren specifieke eiwitten in het immuunsysteem zoals tumornecrosefactor alfa (anti-TNF) of interleukines 12 en 23 (anti IL 12-23).

    Voor psoriasis zijn er momenteel drie verschillende anti-TNF-producten op de markt. Ze hebben elk een verschillend werkzaam bestanddeel: etanercept, adalimumab en infliximab. Ze worden toegediend via injectie of via infuus. Het enige anti-IL 12-23 geneesmiddel op de markt is op basis van het werkzame bestanddeel ustekinumab en wordt via injectie toegediend.

    Biologische therapieën zijn erg duur en worden meestal alleen gebruikt voor matige tot ernstige psoriasis. De belangrijkste bijwerkingen zijn een verhoogd risico op infectie door het verzwakte imuunsysteem. Het is ook belangrijk om te weten dat bepaalde vaccinaties niet mogen worden toegediend tijdens de behandeling. Breng altijd uw arts op de hoogte dat u een biologische behandeling volgt als u een vaccinatie nodig hebt.

    Andere vaak voorkomende bijwerkingen zijn reacties op de injectieplaats en in sommige gevallen kunnen ernstigere bijwerkingen optreden. Als u bijwerkingen ervaart, aarzel dan niet om contact op te nemen met uw arts.